RSS

CHÙA MỘT CỘT – HÀ NỘI

25 Jun

Chùa Một Cột hay Chùa Mật (gọi theo Hán-Việt là Nhất Trụ tháp còn có tên khác là Diên Hựu tự hoặc Liên Hoa Đài (, “đài hoa sen”), là một ngôi chùa nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội. Đây là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam.

mot cot 1

Chùa Một Cột xưa kia nằm trên đất thôn Thanh Bảo, huyện Quảng Đức, phía Tây hoàng thành Thăng Long thời Lý, nay thuộc phố Chùa Một Cột, quận Ba Đình – Hà Nội.

Chùa được khởi công xây dựng vào mùa đông tháng mười âm lịch năm 1049.

Chùa chỉ có một gian nằm trên một cột đá ở giữa hồ Linh Chiểu nhỏ có trồng hoa sen. Truyền thuyết kể lại rằng, chùa được xây dựng theo giấc mơ của vua Lý Thái Tông (1028-1054) và theo gợi ý thiết kế của nhà sư Thiền Tuệ. Vào năm 1049, vua đã mơ thấy được Phật bà Quan Âm ngồi trên tòa sen dắt vua lên toà. Khi tỉnh dậy, nhà vua kể chuyện đó lại với bày tôi và được nhà sư Thiền Tuệ khuyên dựng chùa, dựng cột đá như trong chiêm bao, làm toà sen của Phật bà Quan Âm đặt trên cột như đã thấy trong mộng và cho các nhà sư đi vòng xung quanh tụng kinh cầu kéo dài sự phù hộ, vì thế chùa mang tên Diên Hựu.

Hằng năm cứ đến ngày 8 tháng 4 Âm lịch, vua lại tới chùa làm lễ tắm Phật. Các nhà sư và nhân dân khắp Kinh thành Thăng Long cùng dự lễ. Sau lễ tắm Phật là lễ phóng sinh, vua đứng trên một đài cao trước chùa thả một con chim bay đi, rồi nhân dân cùng tung chim bay theo trong tiếng reo vui của một ngày hội lớn.

Đến năm 1105, vua Lý Nhân Tông cho sửa ngôi chùa và cho dựng trước sân hai tháp lợp sứ trắng. Năm 1108, Nguyên phi Ỷ Lan sai bày tôi đúc một cái chuông rất to, nặng den một vạn hai nghìn cân, đặt tên là “Giác thế chung” (Quả chuông thức tỉnh người đời). Đây được xem là một trong tứ đại khí – bốn công trình lớn của Việt Nam thời đó – là: tháp Báo Thiên, chuông Qui Điền, vạc Phổ Minh và tượng Quỳnh Lâm. “Giác thế chung” đúc xong nặng quá không treo lên được, để dưới mặt đất thì đánh không kêu. Người ta đành bỏ chuông xuống một thửa ruộng sâu bên chùa Nhất Trụ, ruộng này có nhiều rùa, do đó có tên la Quy Điền chuông (chuông ruộng rùa). Đến thế kỷ 15, giặc Minh xâm lược, chiếm thành Đông Quan (Hà Nội). Năm 1426 Lê Lợi đem nghĩa quân Lam Sơn ra đánh, vây thành rất gấp. Quân Minh thiếu thốn vũ khí đạn dược, tướng Minh là Vương Thông bèn sai nguoi đem phá chuông Quy Điền lấy đồng. Quân Minh thua trận nhưng chuông Quy Điền thì không còn nữa.

Văn bia tháp Sùng thiện diên linh (chùa Đọi, Hà Nam), năm 1121 viết: “Do lòng sùng kính đức Phật và dốc lòng mộ đạo nhân quả (đạo Phật) nên hướng về vườn Tây Cấm nổi danh (Ngôi vườn ở phía tây cấm thành Thăng Long đời Lý) mà xây ngôi chùa sáng Diên Hựu theo dấu vết chế độ cũ, cùng với ý mưu mới của nhà vua (ý nói: theo dấu vết lề lối xây dựng chùa đời Lý Thánh Tông, có thêm ý mới của Lý Nhân Tông mà chữa lại chùa đẹp hơn trước)”.

Đến thời nhà Trần, chùa đã không phải là ngôi chùa nhà Lý nữa vì sách cũ đã ghi: Năm 1249, “…mùa xuân, tháng giêng, sửa lại chùa Diên Hựu, xuống chiếu vẫn làm ở nền cũ…”.

mot cot 3

Chùa Một Cột được trùng tu vào khoảng những năm 1840-1850 và vào năm 1922. Đài Liên Hoa chúng ta thấy hiện nay được sửa chữa lại năm 1955 do kiến-trúc-sư Nguyễn Bá Lăng đảm-nhiệm. Cạnh chùa Một Cột ngày nay còn có một ngôi chùa có cổng tam quan, với ba chữ “Diên hựu tự”, là mot ngôi chùa mới được xây dựng phụ vào với chùa Một Cột, xây khoảng đầu thế kỷ 18.

Theo tài liệu lịch sử, lối kiến trúc một cột có từ trước đời nhà Lý. Ở Hoa Lư, Ninh Bình trong ngôi chùa con gái vua Đinh Tiên Hoàng, có một cây cột đá cao, sáu cạnh, khắc bài kinh Lăng Nghiêm, đề niên hiệu thời Lê Hoàn (981–1005). Phía trên cột là tòa sen chạm. Năm Long Thụy Thái Bình thứ năm đời Lý Thánh Tông (1058) có xây điện Linh Quang ở Thăng Long, phía trước điện dựng lầu chuông, một cột sáu cạnh hình bông sen. Như vậy, trước khi xây chùa Một Cột, lối kiến trúc đó đã là một thực tế nghệ thuật cổ truyền.

mot cot 2

Toà đài sen (Liên Hoa Đài), ta quen gọi là chùa Một Cột có hình vuông mỗi chiều 3m, mái cong dựng trên cột đá hình trụ cao 4m (chưa kể phần chìm dưới đất) có đường kính là 1,2m. Trụ đá gồm 2 khối, gắn rất khéo, thoạt nhìn như một khối đá liền. Sự độc đáo của kiến trúc chùa Một Cột là toàn bộ ngôi chùa được đặt trên một cột đá. Ở đây có sự kết hợp táo bạo của trí tưởng tượng lãng mạn đầy thi vị qua hình tượng hoa sen và những giải pháp hoàn hảo về kết cấu kiến trúc gỗ bằng hệ thống móng giằng; đặc biệt là sử dụng các cột chống chéo lớn từ cột đến sàn, vừa tạo thế vững chắc, vừa mang lại hiệu quả thẩm mỹ như đường lượn của cánh sen, thiết lập sự hài hoà giữa mái và sàn bởi một đối xứng ảo. Cùng với ao hình vuông phía dưới có thể là biểu tượng cho đất (trời tròn, đất vuông), ngôi chùa như vươn lên cái ý niệm cao cả: lòng nhân ái soi tỏ thế gian. Khối kiến trúc gỗ đá được phù trợ bởi cảnh quan, có ao, có cây cối đã tạo nên sự gần gũi, tinh khiết và thanh lịch. Cảm giác thanh cao của kiến trúc như chia sẻ, hoà đồng với trời nước, và màu xanh của cây lá khiến con người rũ sạch ưu phiền, đạt tới sự trong sáng của tâm hồn.

Thiền sư Huyền Quang (1254-1334) có một bài thơ về chùa Một Cột như sau:

延祐寺

上方秋夜一鐘闌 (蘭)

月色如波楓樹丹

鴟吻倒眠方鏡冷

塔光雙峙玉尖寒

萬緣不擾城遮俗

半點無憂眼放寬

參透是非平等相

魔宮佛國好生觀

Diên Hựu tự

Thượng phương thu dạ nhất chung lan

Nguyệt sắc như ba phong thụ đan

Si vẫn đảo miên phương kính lãnh

Tháp quang song trĩ ngọc tiêm hàn

Vạn duyên bất nhiễu thành giá tục

Bán điểm vô ưu nhãn phóng khoan

Tham thấu thị phi bình đẳng tướng

Ma cung Phật quốc hảo sinh quan

Nguyễn Huệ Chi dịch:

Đêm thu chùa thoảng tiếng chuông tàn

Phong đỏ, trăng ngời, sóng nguyệt lan

In ngược hình chim, gương nước lạnh

Sẫm đôi bóng tháp, ngón tiên hàn.

Muôn duyên chẳng vướng: xa trần tục

Một mảy nào lo: rộng nhãn quan

Thấu hiểu thị phi đều thế cả

Dầu ma dầu Phật, chốn nào hơn?

mot cot 5

Chùa Một cột đã được Bộ Văn hoá xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật ngày 28-4-1962.

Ngày 4 tháng 5 năm 2006, chùa Một Cột được ghi vào sách kỷ lục Guinness Việt Nam với danh hiệu “Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam ”. Đến nay vào những dịp lễ Tết hay ngày rằm, mùng một âm lịch hàng tháng, chùa Một Cột thường đón nhiều khách thập phương đến cầu nguyện và thăm quan, đặc biệt là những du khách nước ngoài rất ấn tượng với kiến trúc của quần thể di tích có một không hai này

Thuyngakhanhhoa tổng  hợp.

MỤC LỤC  – KIẾN TRÚC PHẬT GIÁO

*MỤC LỤC – CÁC NGÔI CHÙA TẠI MIỀN BẮC


 
1 Phản hồi

Posted by on Tháng Sáu 25, 2009 in bắc bộ, KIẾN TRÚC PHẬT GIÁO

 

Thẻ: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

One response to “CHÙA MỘT CỘT – HÀ NỘI

  1. 15121998

    Tháng Chín 14, 2012 at 2:59 chiều

    1*.Tác giả:
    Nguyễn Dữ
    – Quê quán: Thanh Miện Hải Dương
    -Là học trò của Ng~ Bỉnh Khiêm
    – Ông sống ở Tk 16 lúc chế độ phong kiến lâm vào tình trạng loạn li suy yếu.
    – Ông là người học rộng tài cao, sống ẩn dật thanh cao.
    *.Tác phẩm:
    +Xuất xứ Là truyện thiên thứ 16 là một trong 20 truyện của TKML được viết bằng chữ Hán.
    2 tóm tắt
    -CNCGNX’’xoay xung quanh cuộc đời số phận của Vũ Nương
    – Vũ Thị Thiết – người con gái quê ở Nam Xương, tính tình nết na thuỳ mị.
    -Lấy chồng là Trương Sinh chưa được bao lâu thì chàng phải đi lính, nàng ở nhà phụng dưỡng mẹ già và nuôi con nhỏ.
    – Để dỗ con, nàng thường chỉ bóng mình trên tường và bảo đó là cha nó.
    -Khi Trương Sinh về thì con đã biết nói.
    -Đứa bé ngây thơ kể với Trương Sinh về người đêm đêm vẫn đến nhà.
    -Trương Sinh sẵn có tính ghen, mắng nhiếc và đuổi vợ đi.
    -Phẫn uất, Vũ Thị Thiết chạy ra bến Hoàng Giang tự vẫn.
    -Khi hiểu ra nỗi oan của vợ thì đã muộn, Trương Sinh lập đàn giải oan cho nàng.
    3truyền kỳ mạn lục là gì?
    (ghi chép tản mạn những chuyện kì lạ đc lưu truyền),viết bằng chữ Hán,là thể loại văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ TQuốc
    4 *trong truyện NCGNX,chi tiết cái bóng có ý nghĩa gì trong cách kể chuyện?
    Hình ảnh cái bóng
    Với Vũ Nương: Dỗ con, cho khuây nguôi nỗi nhớ chồng.
    Với bé Đản: Là người đàn ông lạ, bí ẩn
    Với Trương Sinh :
    + Lần 1: Là bằng chứng cho sự hư hỏng của vợ.
    + Lần 2: Mở mắt cho chàng sự thật về tội ác do chàng gây ra.

    Cái bong chi tiết quan trọng của chuyện
    là đầu mối,điểm thắt mở nút của câu chuyện
    5Em háy chỉ ra yếu tố kỳ ảo trong đoạn trích &cho biết ý nghĩa của yếu tố đó
    * Yếu tố kì ảo:
    + Phan Lang nằm mộng, thả rùa xanh.
    + P.Lang lạc vào động rùa của Linh Phi, được Linh Phi cứu sống, đãi yến tiệc và gặp V.Nương…
    + H/ả Vũ Nương xuất hiện khi T.S lập đàn tràng giải oan
    * Chi tiết có thực:
    +Sông Hoàng Giang.
    + Nhân vật Trần Thiêm Bình.
    + ải Chi Lăng, quân Minh đánh nước ta nhiều người chạy trốn ra bể bị đắm thuyền…
    > Yếu tố kì ảo xen kẽ những chi tiết có thực làm cho thế giới kì ảo lung linh trở nên gần gũi với cuộc đời thực, tăng độ tin cậy.
    * ý nghĩa:
    -các chi tiết làm cho câu chuyện kì ảo ,lung linh,mơ hồgần gũi vs cuộc sống thực làm tăng them độ tin cậy khiến cho ng` đọc ko cảm thấy ngỡ ngàng
    6 bi kịch cái chết cua vn cho ta hiểu them gì về chế đọ phong kiến
    -lời tố cáo xã hội phong kiến trong quyền uy của kẻ giàu&của ng` đàn ông trong gia đình’’trọng nam’’ bày tỏ niềm thương cảm của t/g đối vs số phận oan nghiệt của ng` phụ nữ ,ng` phụ nữ dc benh bực mà còn bị đói xử 1 cách bất công vô lý

    7chi tiết cuối cùng kết thúc chuyện NCGNX cua ND là chi tiết kì ảo
    a)hãy kể lại chi tiết ngắn gọn =1 đoạn văn 35 câu
    b)nxet về chi tiết cuối cùng này:có ý kiến cho rằng ‘’tính bi kịch của chuyện vãn tìm ẩn trong cái lung linh kì ảo áy.Nxet có đúng ko ?vì sao?

    8 e hiểu thế nào ve tinh kịch tính 1tp van hoc.tim &phan tich doan van kich tinh do trong truyen ncgnx
    9dua vao nhung tinh tiet btrong cncgnx. Hay tim va phan tich nhung dieu bat cay ,oan uc ma nguoi phu nu hien thuc net na nhu vn phai chiu dung nd

     

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: