RSS

CHÙA LONG ĐỌI SƠN

03 Th9

LONG ĐỌI SƠN – Thiên niên cổ tự

chùa long đọi

Chùa “Long Đọi Sơn” còn có tên chữ là “Diên Linh tự” nằm trên núi Đọi thuộc xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, cách Phủ Lý khoảng 8 km về phía Bắc. Căn cứ vào các tư liệu còn lại thì thời nhà Lý đã sớm chú ý đến ngọn núi án ngữ ở mặt Nam kinh thành Thăng Long, cũng lại mang ý nghĩa phong thủy trấn yểm. Vì thế, khoảng thời gian những năm 1054-1058, triều vua Lý Thánh Tông và Vương phi Ỷ Lan chủ trì xây dựng từ năm 1054 do tể tướng Dương Đại Gia và mời thiên sư Đàm Cứu Chỉ đến trụ trì và tham gia xây dựng. Tuy nhiên, chùa “Long Đọi Sơn” chỉ thực sự nổi tiếng kể từ khi nhà vua Lý Nhân Tông cho tiếp tục phát triển và xây cây tháp Sùng Thiện Diên Linh từ năm Hội Tường Đại Khánh thứ 9 (năm 1118), đến năm 1121 thì hoàn thành. Tháng 3 năm Nhâm Dần (1122) nhà vua mở hội khánh thành chùa. Đến nay, Chùa được trùng tu qua nhiều lần vào các năm 1591, năm 1860, năm 1864, và lần tu sửa lớn là vào năm 1958.

Đây là ngôi chùa cổ có nhiều nét văn hoá nghệ thuật kiến trúc tinh xảo, mang đậm dấu ấn qua các thời kỳ lịch sử. Năm 1992, chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia.

Ngôi chùa được xây dựng trong khuôn viên rộng khoảng 2 ha, quay về hướng Nam, lưng tựa vào núi Điệp với ba dòng sông uốn khúc bao quanh. Chùa Long Đọi Sơn được xây dựng theo kiểu chữ đinh, bao gồm 7 gian bái đường và ba gian thượng điện. Hệ thống vì kèo làm theo kiểu chồng đấu giá chiêng, cột cái đường kính 30 cm, chân tảng kê đá cổ bồng, xà và hoành vuông, mái lợp ngói ta. Xung quanh xây tường gạch, năm gian giữa nhà bái đường được lắp cánh cửa bức bàn bằng gỗ lim. Bên trái chùa song song với nhà thượng điện là năm gian nhà tổ, cột bằng đá vuông, tường gạch, lợp ngói ta. Nối liền nhà tổ là bốn gian tăng phòng, nơi ở của các nhà sư trụ trì. Nhà khách đối diện với nhà tổ qua một sân lát gạch. Nhà tổ, nhà khách, tăng phòng tạo thành hình chữ U có chung một sân gạch ở giữa. Bên phải chùa chính là phủ thờ đức Thánh mẫu Liễu Hạnh công chúa.

Hiện nay, chùa còn giữ được nhiều di vật quý như bia Sùng Thiện Diên Linh, pho tượng Kim Cương, tượng Phật Di Lặc bằng đồng…

Bia Sùng Thiện Diên Linh được khắc năm 1121. Bia cao 2,5m, rộng 1,65m, dày 0,3m. Bệ bia là một khối đá hình chữ nhật dài 2,4m, rộng 1,8m, cao 0,5m không tạc hình con rùa như các chân bia khác mà tạc hình hai con rồng uốn khúc.

Văn bia nguyên có tên là Đại Việt quốc dương gia đệ tứ Sùng Thiện Diên Linh do Thượng thư bộ hình Nguyễn Công Bật soạn. Nội dung bài văn bia chủ yếu ca ngợi công lao tài trí của nhà Vua Lý Nhân Tông trong việc xây dựng, kiến thiết và đánh giặc giữ nước. Mặt sau tấm bia ghi việc Thái hậu ỷ Lan cung tiến vào chùa 72 mẫu ruộng vào năm 1121, khắc bài thơ của Lý Thánh Tông làm vào năm Quang Thuận thứ 8 (1467).

Chùa “Long Đọi Sơn” còn lưu giữ các pho tượng các vị Kim cương có kích thước xấp xỉ nhau, cao bằng người thực, khoảng 1m60, đứng chống gươm trước bụng. Tượng được tạc bằng đá khối, phục trang theo lối võ quan. Tượng đứng thẳng, hai chân hơi dõng theo thế đứng vững chãi của người lính gác, hai tay khuỳnh chống gươm trước bụng, đầu đội mũ trùm tai, mặt tròn trặn, nhẹ nhõm. Các pho tượng này có mối liên quan mật thiết với các công trình tôn giáo và đã có những đóng góp quan trọng về mặt thẩm mỹ cho công trình.

Trong số những di vật điêu khắc đá được phát hiện ở chùa “Long Đọi Sơn” phải kể thêm tượng đầu người mình chim, mang hình tượng thần thoại trong nghệ thuật Ấn Độ. Tượng được tạc từ đá ráp, cao 40 cm, phần trên tượng là hình người còn nửa dưới là hình chim, chân có móng, đuôi nhiều lông cao vút hẳn lên. Toàn bộ pho tượng thần thoại này được thể hiện khá công phu. Tượng có cấu trúc độc đáo, kỳ dị, nhưng phong cách thoải mái.

Ngoài ra, chùa “Long Đọi Sơn” còn khá nhiều pho tượng khác có giá trị về mặt nghệ thuật như pho tượng Phật Di Lặc. Tượng được đúc vào năm 1864 nặng 1 tấn. Toàn bộ pho tượng được đặt vào thế ngồi thoải mái, chân phải chống lên, chân trái xếp vào lòng, áo mặc nhưng chỉ xỏ hai cánh tay, để hở cả ngực và bụng, bụng căng tròn, ngực nở, vai đầy đặn. Bộ mặt diễn tả thành công thể hiện sự no đủ, vui tươi.

Nói đến các di vật của chùa “Long Đọi Sơn” không thể không kể đến những mảnh gốm trang trí kiến trúc. Những viên gạch đất nung có hình vũ nữ, mỗi viên đều có hai hình người đang múa. Chúng có kích thước trung bình cao 0m15, dài 0m22, dầy 0m08. Gốm đất nung có trang trí hình rồng, loại gạch này có chiều dài 0m24, cao 0m10 được nung già, có màu đỏ. Viên gạch được khắc trọn một con rồng. Những loại gạch đất nung có hình trang trí khắc nổi hẳn lên, được gắn vào phía ngoài của các công trình kiến trúc.

Với vị trí địa lý thuận lợi, phong cảnh thiên nhiên đẹp, chùa “Long Đọi Sơn” không chỉ là một điểm du lịch hấp dẫn mà còn nơi lưu giữ những hiện vật rất quý báu đối với việc nghiên cứu văn hóa nước ta cách đây gần một thiên niên kỷ.

Hàng năm chùa có tổ chức lễ hội thờ Phật vào ngày 21 tháng 3 âm lịch. Đây là lễ hội quan trọng nhất trong năm của chùa Long Đọi Sơn. Lễ hội được tiến hành với lễ dâng hương tưởng niệm Lý Nhân Tông, người có công mở mang xây dựng chùa. Sau lễ dâng hương, các đội tế nam quan, tế nữ quan tạ ơn trời phật. Bên cạnh lễ còn có hội với nhiều trò vui được tổ chức như nấu cơm, dệt vải, bơi thuyền, hát chèo, hát đối, hát giao duyên, chọi gà, tổ tôm, múa tứ linh, đấu vật, đánh cờ người…

Từ ngày tạo dựng đến nay, chùa Long Đọi Sơn trải qua gần 900 năm lịch sử. Đến thăm chùa, du khách không chỉ được thăm một trong những thắng cảnh nổi tiếng của chốn Nam Sơn cổ sử đệ nhị, mà còn có dịp tìm hiểu một ngôi chùa cổ kính, một trong những kiến trúc tiêu biểu của thời Lý. Đến với Lễ hội Long Đọi Sơn, ngoài việc bái vọng Phật pháp, cầu may cũng là dịp chúng ta tưởng nhớ các danh nhân trong lịch sử dân tộc.

 

 

Thuyngakhanhhoa tổng hợp

MỤC LỤC  – KIẾN TRÚC PHẬT GIÁO

*MỤC LỤC – CÁC NGÔI CHÙA TẠI MIỀN BẮC


 

Nhãn: , , , , , , , , , , , , , ,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: