RSS

CHÙA VĨNH NGHIÊM – BẮC GIANG

25 Th9

Trầm tích của thời gian

chùa vĩnh nghiêm  m bắc

bước qua cổng Tam quan, đi trên đoạn đường người xưa trồng thông để nơi này được gọi là chốn tùng lâm, vẻ đẹp thuần khiết của ngôi chùa có hấp dẫn đến mê hồn. Và khi biết ngôi chùa đã trải qua rất nhiều lần trùng tu thì có thể nói Vĩnh Nghiêm là một mẫu mực về trùng tu di sản.

Vĩnh Nghiêm thuộc xã Đức La, tổng Trí Yên, phủ Lạng Giang, nay là thôn Đức La, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang nên còn gọi là chùa Đức La và lễ hội La. Chùa Vĩnh Nghiêm tọa lạc nơi hợp lưu của sông Lục Nam và sông Thương (gọi là ngã ba Phượng Nhãn). Chùa nhìn ra ngã ba sông, phía Lục Đầu Giang – Kiếp Bạc, vùng Cẩm Lý cửa ngõ ra vào núi Yên Tử. Bao quanh chùa là núi non trong đó có núi Cô Tiên. Bên kia sông là vương phủ của Trần Hưng Đạo, đền Kiếp Bạc… Mà còn có một cái gì hơn thế, quá khứ dường như đang ngưng đọng ở nơi này và bản sắc của văn hóa Phật giáo Việt Nam dường như cũng đậm đặc hơn.

Ai qua Yên Tử – Quỳnh Lâm, Vĩnh Nghiêm chưa tới thiền tâm chưa đành.

Được dựng từ thời Lý, đến thời Trần, Vĩnh Nghiêm mang một vị trí đặc biệt trong lịch sử văn hóa Phật giáo khi trở thành nơi tu hành của các bậc cao tăng. Mà đỉnh cao nhất là 3 vị Tam tổ của thiền phái Trúc lâm là Thượng Hoàng Điều ngự Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang đều thụ giới ở chùa Vĩnh Nghiêm, lấy nơi này làm trung tâm Phật giáo thời Trần để đào tạo tăng đồ và xếp đặt tăng chức, chỉ đạo các chùa trong cả nước.

Chính vì vai trò đặc biệt ấy mà Vĩnh Nghiêm được xây dựng với quy mô rất lớn. Diện tích của chùa thời ấy lên tới 10 vạn ha, dấu ấn còn lại của một trung tâm đào tạo tăng đồ là 2 dãy nhà tả vu và hữu vu, mỗi dãy 18 gian rộng rãi là nơi các nhà sư về an cư kiết hạ mỗi năm. Đại đức Thích Thanh Vịnh – Phó trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm cho biết, hiện giờ chùa còn lại diện tích khoảng 3 ha. Nêu gương người xưa, nhà chùa hàng năm vẫn cấy lúa, trồng lạc, trồng khoai…đủ ngọc thực để chu cấp cho sư tăng.

Từng là một trung tâm Phật giáo lớn, từng là điểm khởi đầu cho chuỗi hành trình Vĩnh Nghiêm – Quỳnh Lâm – Yên Tử của các bậc cao tăng thời Trần, Vĩnh Nghiêm giờ đây may mắn thay vẫn còn giữ được hầu như nguyên vẹn kiến trúc như thưở ban đầu. Trải qua tới 7 lần trùng tu lớn mà chùa vẫn còn giữ được nền đất nện từ thời Lý (trong khi hầu hết các ngôi chùa bây giờ đều lát gạch đá hoa sáng choang). Ngay trên sân chùa là một tấm bia to 6 mặt, dựng từ năm 1606 – dấu vết lâu đời nhất của chùa hiện còn. Cả bốn khối kiến trúc của chùa nối tiếp nhau xây trên trục chính theo hướng đông nam và đều theo kết cấu khung gỗ cổ truyền. Chùa vẫn còn giữ được bốn cột chính nhà thượng điện to lớn lực lưỡng bóng lộn dấu vết thời gian của thời Lê, còn lại là những cột kèo thanh thoát thời Nguyễn. Kiến trúc chùa thể hiện trình độ thẩm mỹ tuyệt vời của người xưa với toàn bộ cảnh chùa có độ cao thấp, sự giãn cách khác nhau, tạo ra một nhịp điệu phong phú, nhưng tuyệt đối không vươn cao đột ngột mà có xu hướng dàn trải, kéo dài theo chiều sâu, để luôn gây bất ngờ cho du khách. Chùa cũng không được chạm khắc, trang trí một cách cầu kỳ mà khá mộc mạc để làm nổi bật 3 lớp cửa võng ở nhà Thiêu hương chạm trổ hoa lá và chim sóc phủ sơn son thiếp vàng.

Theo đại đức Thích Thanh Vịnh, tòa nhà có niên đại muộn nhất ở chùa là 2 dãy nhà tả vu, hữu vu thì cũng thuộc thời Nguyễn. Còn lại hầu hết vẫn được nguyên kiến trúc và vật liệu thời Lý, Trần. Ngay sân chùa – cây hoa Nhập nhân thơm một cách lạ lùng cũng đã có tuổi thọ tới 500 năm.

chua vĩnh nghiêm 2 m bắc

Một giá trị đặc biệt khác của chùa Vĩnh Nghiêm là bộ ván khắc kinh vẫn gọi là mộc thư cũng có niên đại tới 7 trăm năm. Đại đức Thích Thanh Vịnh mở giá kinh cho chúng tôi xem, những bản ván in kinh tinh xảo là hiện vật minh chứng chùa Vĩnh Nghiêm từng thống lĩnh 72 chốn tùng lâm. Hiện nay, kho mộc thư vẫn còn lưu giữ 34 đầu sách với gần 3000 bản khác, mỗi bản 2 mặt, mỗi mặt 2 trang sách âm bản chứa khoảng 2000 chữ Hán hoặc chữ Nôm. Trong đó có những bản khắc đặc biệt quý như Khóa hư lục, Kinh Hoa nghiêm, trước tác của 3 vị Tam tổ… Nghe nói vào thời nơi đây đang là trung tâm đào tạo Phật giáo, kinh thư để kín 10 gian nhà…Theo các nhà nghiên cứu ở Viện Hán Nôm, những bản khắc còn lại ở chùa Vĩnh Nghiêm thuộc vào hàng có niên đại sớm nhất, chữ chuẩn nhất và đẹp đến độ tinh xảo trong số mộc thư còn lưu giữ được ở nước ta.

Vĩnh Nghiêm từ lâu đã được tỉnh Bắc Giang chú trọng đưa vào như một trong những điểm nhấn của du lịch. Tuy nhiên, với việc Vĩnh Nghiêm không nằm trên tuyến đường tới Yên Tử hiện nay cho nên những năm qua, Vĩnh Nghiêm đã ít được biết đến đúng với giá trị đặc biệt của nó. Thậm chí, ngôi chùa Vĩnh Nghiêm được dựng tại TP Hồ Chí Minh như một phiên bản của chùa Vĩnh Nghiêm ở Bắc Giang đã trở nên nổi tiếng hơn cả ngôi chùa chính. Không hút nhiều khách du lịch thì nói như đại đức Thích Thanh Vịnh cũng là một cái may để Vĩnh Nghiêm còn giữ nguyên được vẻ nguyên sơ: “Khi không có du lịch thì cũng là một cái may cho nhà chùa. Chùa mà phải bán vé để người ta vào xem thì cái tính chất đến chùa để tìm sự thanh thản nó bị mất đi”. Sẽ là cực đoan nếu chỉ hướng tới một thứ. Nhưng quả thực vẻ đẹp và sự thanh bình của chùa Vĩnh Nghiêm có được hiện nay đúng là vì có ít du khách tìm đến ngôi chùa này. Xem ra bài toán giữa du lịch và giữ gìn di sản cũng không phải là dễ dàng.

đứng giữa sân chùa Vĩnh Nghiêm, không một âm thanh nào lọt vào nơi này ngoài tiếng chim hót, tiếng gió thoảng, giữa bạt ngàn cây cối và hương thơm kỳ lạ của hoa Nhập nhân, thấy lòng mình thanh thản một cách lạ lùng. Có cảm giác nhìn vào đâu cũng thấy hình bóng quá khứ, thấy văn hóa đậm đà bản sắc Việt hiện hữu. Một sự hòa quyện tuyệt vời của văn hóa Kinh Bắc, của Phật giáo nhập thế Trúc Lâm và sự tài tình của người xưa trong từng nét chạm khắc.

*MỤC LỤC – CÁC NGÔI CHÙA TẠI MIỀN BẮC


 

Nhãn: , , , , , , , , , , ,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: