RSS

Category Archives: VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO

*Quan Niệm Ngày Tháng Trong Lễ Cưới …….Ở Bình Thuận

*Lễ Tảo Mộ

*Lễ Hội Nghinh Ông

*Hội Thi Gánh Cá

*Lễ Hội Cầu Ngư

*Lễ Hội Kỳ Yên

*Lễ Hội Hòn Bà

*Lễ Dời Làng

*Chùa Bà Đức Sanh

*Lễ Hội Đền Trần Thương

*Khái Niệm Về  Trung tâm Tôn Giáo Tín Ngưỡng

*Sự Tích Tóm Lược 18 La Hán

*Tích & Tượng 18 La Hán

*Cửu Vị Tiên Nương

*Sự Tích Đức Phật Mẫu

*Đức Mẹ Bãi Dâu

*Tượng Chúa Kito Vua Trên Đỉnh Tao Phùng

*Lễ hội Đầm Ô Loan

*Sự Tích Phật Bà Quan Âm Bồ Tát

*Tín Ngưỡng Đền Chóa

*Đức Mẹ Tapao – Bình Thuận

*Tục làm Vía – Dân Tộc Thái

*Tục Thờ Quốc Mẫu

*Làng Của Những Ngôi Chùa

*10 Kỷ Lục Văn Hóa Phật Giáo VN

*Phát Hiện Kho Báu Hội An 

 

Nhãn:

QUAN NIỆM NGÀY THÁNG TRONG LỄ CƯỚI CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC CHĂM BALAMON Ở BÌNH THUẬN

Đồng bào Chăm là một dân tộc thiểu số, sinh sống trên nhiều địa phương khác nhau ở Việt Nam,. Ở tỉnh Bình Thuận dân tộc Chăm có trên 30.000 người với 14.994 nữ, cư trú ở 4 xã thuần thuộc 2 huyện Bắc Bình, Tuy Phong và 9 thôn xen ghép thuộc 4 huyện: Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Tánh Linh và Hàm Tân.

Là một dân tộc thiểu số có trình độ kinh tế, xã hội phát triển khá nhưng vẫn còn lưu giữ yếu tố mẫu hệ rất đậm nét. Vì vậy, nói đến vai trò phụ nữ Chăm, không chỉ đề cập đến lối sống ứng xử, lễ nghi cộng đồng, tập tục, cưới xin, tang ma… mà còn nói đến bản sắc văn hóa dân tộc, đến yếu tố tôn giáo, tín ngưỡng, đến thiết chế đặc thù của dân tộc dựa trên quan hệ dòng tộc của chế độ mẫu hệ, trong đó, thể hiện rõ nét nhất trên lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Do người Chăm theo chế độ mẫu hệ nên trong hôn lễ càng có những nét khác biệt hơn so với các dân tộc khác, nhất là về phương diện thời gian (xem ngày, giờ, tháng) tổ chức một lễ nghi trong gia đình cũng như trong dòng tộc. Vì thế, để tổ chức một cuộc hôn lễ, dân tộc Chăm chọn giờ khắc, ngày, tháng rất chu đáo và gần như là cố định. Để thấy rõ hơn chúng ta cùng đi sâu tìm hiểu quan niệm giờ, ngày, tháng trong lễ cưới theo lịch Chăm Balamôn giáo ở Bình Thuận.

Giờ: Dân tộc Chăm quan niệm rằng, một ngày từ lúc mặt trời mọc cho đến lúc mặt trời lặn thì có 8 giờ (nghĩa là có 4 giờ sáng và 4 giờ chiều) và mỗi giờ được tính là một tiếng rưỡi (90 phút). Ban đêm cũng có 8 giờ nhưng chỉ được tính từ 6 giờ đến 12 giờ khuya mà thôi. Còn từ 0 giờ đến 6 giờ sáng thì không được tính, vì theo dân tộc Chăm đó là thời gian Âm – Dương phối hợp gặp nhau, sẽ không có những điềm lành.

Ngày: Đối với ngày của người Chăm, một tuần lễ được chia làm 7 ngày, tên gọi các ngày cụ thể như:

*Thon: Thứ hai;

*Angar: Thứ ba;

*But: Thứ tư;

*Jip: Thứ năm;

*Suk: Thứ sáu;

*Thanưgar: Thứ bảy;

*Adit: Chủ nhật.

Tháng: Theo lịch Chăm trong một năm cũng gồm 12 tháng. Những tháng lẻ 1,3,5,7,9,11 thì có 30 ngày. Những tháng chẵn: 2, 4, 6, 8, 10, 12 thì có 29 ngày.

Căn cứ vào thời gian đã trình bày ở trên, người Chăm quan niệm ngày, tháng và tổ chức lễ cưới như sau:

+ Trong hôn nhân, phụ nữ là người chủ động đến hỏi và cưới chồng. Thông thường hôn lễ được cử hành vào buổi chiều của thứ tư trong tuần, lại là ngày âm chẵn thuộc các tháng 3, 6, 10, 11 chăm lịch (thường nhằm vào tháng 1, 6, 10, 12 Dương lịch). Vậy thì tại sao dân tộc Chăm lại tổ chức hôn lễ vào buổi chiều của ngày thứ tư trong các tháng 3,6,10,11 chăm lịch?. Bởi họ quan niệm rằng, buổi chiều là thuộc về Âm – Dương, tượng trưng cho tuổi về già, sống với nhau lâu dài và hạnh phúc.

Riêng thứ tư, đó là một ngày giữa tuần (ngày âm chẵn giữa tuần lệ thứ sáu). Đây là ngày mà Âm – Dương gặp nhau, một ngày mà tình cảm giữa vợ và chồng hòa hợp, hạnh phúc. Đồng thời cũng là một ngày thuộc về đất nẻ, nghĩa là một thứ đất có nhiều màu mỡ dùng để trồng trỉa hoa màu, cây cối. Vì thế, nếu tổ chức đúng vào ngày trên thì sau này vợ chồng sẽ “con đàn cháu đống”, gia đình sum họp, hạnh phúc. Đặc biệt, người Chăm còn quan niệm, thứ tư như là một con người và lấy rốn làm trung tâm. Nghĩa là trên cơ thể con người từ đầu, cổ đến ngực tượng trưng cho ngày chủ nhật, thứ hai, thứ ba, đây là phần làm nghĩa vụ lớn cho cha mẹ. Còn dưới rốn trở xuống bàn chân tượng trưng cho thứ năm, thứ sáu, thứ bảy là phần làm nghĩa vụ vợ chồng.

Đối với việc chọn các tháng 3,6,10,11 để tổ chức cử hành hôn lễ, dân tộc Chăm quan niệm như sau:

Tháng 3 thuận về thóc lúa và bắt đầu gieo màu thứ hai trong năm. Tháng 6 thuận về tài sản, nghĩa là mùa gặt lúa tháng 3 và bắt đầu gieo màu thứ hai trong năm. Tháng 10 thuận phát tài to, tức là tháng mùa gặt hái hoàn toàn và công việc khác đều đã thu hoạch xong. Tháng 11 thuận về hưng thịnh, mùa gặt hái hoàn toàn và mọi công việc khác đều đã thu hoạch xong.

Quan niệm giờ, ngày, tháng để tổ chức các lễ nghi của dân tộc Chăm Balamôn ở Bình Thuận rất phong phú và đa dạng mang đậm yếu tố bản sắc văn hóa Chăm, trong đó có việc chọn giờ, ngày, tháng trong hôn lễ. Việc chọn giờ, ngày, tháng trên một phần phụ thuộc vào kinh tế nông nghiệp, phần khác phụ thuộc vào thuyết âm, dương.

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO


 

Nhãn: , , , , , ,

LỄ TẢO MỘ

LỄ TẢO MỘ

Sau lễ Kinh hội đầu năm và Kinh hội xoay vòng kéo dài từ đầu năm đến khoảng tháng chín, các hoạt động của tháng Ramưwan bắt đầu.

Người Chăm Bàni tại Bình Thuận chuẩn bị đón tết Ramưwan bằng lễ tảo mộ. Đây là phong tục một phần thuộc về tôn giáo, còn lại là tín ngưỡng dân gian, sự tưởng niệm và biết ơn dòng tộc, tổ tiên.

Lễ tảo mộ kết thúc đúng vào ngày đầu của tháng Ramưwan, mọi người ai về nhà nấy để chuẩn bị lễ cúng tổ tiên, mừng năm mới.

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO


 

Nhãn: , , , , , , , , ,

LỄ HỘI NGHINH ÔNG

LỄ HỘI NGHINH ÔNG

Lễ hội Nghinh Ông là lễ hội của đồng bào người Hoa tại Phan Thiết tưởng nhớ đến Quan Thanh Đế quân (Quan Công), mang ý nghĩa văn hóa dân gian, thể hiện mong ước sự bình an, hạnh phúc và cuộc sống ấm no cho cả cộng đồng.

Đây là lễ hội được đánh giá còn lưu giữ được hầu hết những giá trị văn hóa cổ. Lễ hội được tổ chức 2 năm một lần, thu hút rất đông đảo đồng bào người Hoa từ khắp nơi và du khách về dự lễ.

Tham gia diễu hành là 4 bang hội người Hoa: Phúc Kiến, Quảng Châu, Hải Nam, Triều Châu hóa trang với trang phục truyền thống, thành các nhân vật như Quan Công, Trương Phi, Bát Tiên, Tiên Nữ, Tôn Ngộ Không, Quan Thế Âm bồ Tát… Đặc biệt là màn diễu hành của con Rồng Thanh Long .

Trang Dl Bình Thuận

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO


 

Nhãn: , , , , , ,

HỘI THI GÁNH CÁ

HỘI THI GÁNH CÁ

Hội thi gánh cá – nét đẹp truyền thống của ngư dân vùng biển La Gi (Bình Thuận)

Mỗi năm cứ đến rằm tháng 9, những người phụ nữ làng Tam Tân – Tân Tiến- La Gi lại chuẩn bị cho hội thi gánh cá, một hoạt động thể thao mừng lễ hội Dinh Thầy Thím chỉ có duy nhất ở làng này. Những năm tổ chức ở cấp thôn, xã, “đặc sản” này giờ trở thành hội thi không thể thiếu của thị xã La Gi trong lễ hội văn hóa – du lịch Dinh Thầy Thím.

Bất cứ người phụ nữ nào cũng nói được vanh vách ý nghĩa của hội thi. Đó là thể hiện sự biết ơn Thầy Thím đã dạy dân làng biết nghề đóng tàu, đi biển. Mà đàn ông đi đánh cá thì phụ nữ phải biết thu hoạch, buôn bán cá. Hơn nữa, là phụ nữ vùng biển thì chị em nào cũng gắn liền với quang gánh, buôn bán chăm lo cuộc sống gia đình. Những hoạt động thường nhật này đã được người làng Tam Tân phát triển thành hoạt động văn hóa tinh thần để vui chơi sau những mùa lao động. Bờ biển là sân thi đấu. Đôi quang gánh với trọng lượng trên 15 kg, các chị chia thành từng tốp, vừa gánh vừa chạy thi với nhau. Những người chạy nhanh nhất của từng tốp sẽ tiếp tục thi với nhau để chọn người giỏi nhất. Người phụ nữ gánh giỏi nhất được nhìn nhận không chỉ giỏi nhất hội thi, mà còn được những người đàn ông xem là người đảm đang, xốc vác, vun vén giỏi của gia đình. Điều đặc biệt là các vận động viên chẳng ai tập luyện trước hội thi nhưng ai cũng giỏi, bởi hàng ngày các chị đã phải gánh gồng lo chợ búa. Cứ đến cận giờ thi là mang quang gánh tới, đàn ông và con cái lo hậu cần và làm cổ động viên, làm ban tổ chức và làm trọng tài. Tiếng còi cất lên là các chị thi nhau thể hiện sự giỏi giang, nhanh nhạy trước mày râu. Chỉ tổ chức mỗi năm một lần vào dịp lễ hội Dinh Thầy Thím, nhưng hội thi gánh cá của phụ nữ làng Tam Tân nói riêng, của xã Tân Tiến và thị xã La Gi nói chung là một hoạt động hết sức đặc sắc, thu hút khá đông người tham gia, đặc biệt là sự hưởng ứng của du khách bởi tính bình dân, gần gũi với hoạt động lao động hàng ngày nhưng lại là “đặc sản” duy nhất được tổ chức tại vùng biển La Gi.

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO


 

Nhãn: , , , , , , ,

LỄ HỘI CẦU NGƯ

LỄ HỘI CẦU NGƯ

Cầu ngư là một loại hình lễ hội dân gian gắn liền với tín ngưỡng và đời sống cư dân ven biển miền Trung.

Ở Bình Thuận, lễ hội Cầu Ngư có ở hầu hết các dinh vạn thờ cá Ông ( cá Voi ) trong Tỉnh. Lễ hội Cầu Ngư tái hiện lại một cách sinh động phong tục truyền thống thờ cúng cá Ông theo những truyền thuyết mang đậm nét dân gian.

Lễ hội Cầu Ngư ở dinh Vạn Thủy Tú, thành phố Phan Thiết thường diễn ra vào ngày 20/6 âm lịch hằng năm và đã trở thành một lễ hội truyền thống của nhân dân ở đây. Ở mỗi kỳ lễ hội, bà con tổ chức lễ với các nghi thức cúng tế trang trọng bên cạnh đó là phần hội với chèo Bả Trạo, hát Bội đan xen trong lễ. Ngoài ra còn có các trò chơi dân gian của ngư dân miền biển như hát bài chòi, thi đua thuyền, lắc thúng giữa các Vạn với nhau như câu ca xưa còn truyền lại:

Dưới sông sắp đặt ghe đua

Trên bờ sửa soạn Miếu Chùa Trạo ca

(Hát chèo Bả Trạo)

Việc thờ tự, cúng tế, lễ hội ở Vạn nhằm hướng con người về với cội nguồn, với Tổ nghề và thắt chặt tình ái hữu tương tế.

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO


 

Nhãn: , , , , , ,

LỄ HỘI KỲ YÊN

*Lễ hội Kỳ Yên đình làng Lạc Tánh

hàng năm cứ vào dịp rằm tháng hai âm lịch đình làng Lạc Tánh lại tổ chức lễ hội Kỳ Yên. Lễ diễn ra trong tiết xuân nên cũng được gọi là lễ tế xuân.

Ngôi đình tọa lạc giữa khu đất rộng ngay giữa trung tâm thị trấn huyện Tánh Linh… Đình làng Lạc Tánh có từ năm 1940 làm toàn bằng gỗ quý nhưng bị cháy rụi hoàn toàn vào năm 1950 và sau đó mới được xây dựng lại.

Kỳ Yên có nghĩa là cầu an, là ngày lễ lớn được tổ chức long trọng qui mô nhất trong năm của đình làng. Đối với đình Lạc Tánh tục giết heo cúng thần là nghi thức đặc trưng nhất và cũng lạ nhất so với nghi thức tế lễ của các đình làng khác, dân làng đến dự cũng trông chờ thời khắc quan trọng đó. Vật tế lễ là con heo đực được chọn lựa kỹ, sau khi tắm rửa sạch sẽ những thanh niên trai tráng trong làng sẽ nhận nhiệm vụ mang vào giữa đình để tế sống thần Hổ và lấy tiết ngay tại chỗ. Sau nghi thức này, heo được đưa ra sau để xẻ thịt chuẩn bị các mâm cổ phục vụ hội hè ngày hôm sau.

Tương truyền, ngày xưa khi đất Tánh Linh còn hoang vu, rừng rậm vây lấy xóm làng mà dân cư thì thưa thớt, cọp beo lai vãng quanh vùng và thi thoảng lại vào bắt heo. Cọp từ trong tiềm thức dân gian luôn là linh vật và được mệnh danh là chúa tể sơn lâm, do vậy dân làng chỉ kiêng kỵ né tránh mà không tìm cách bắt giết. Từ đó cọp tỏ ra thân thiện với người và sau khi có đình làng thì “ông cọp” này lại về ngự ở đình làng vào những lúc vắng vẻ. Ngày nay người dân cố cựu ở Lạc Tánh vẫn còn truyền tụng nhiều giai thoại về cọp Tánh Linh, có lẽ nghi thức tế lễ thỉnh sinh của đình làng vào giữa khuya cũng bắt nguồn từ đó

Các nghi lễ cứ nối tiếp nhau từ đêm tới sáng, khoảng mờ sáng là lúc tế Thần và tiếp theo đó là lễ cầu quốc thái dân an. Lễ cầu quốc thái dân an là lễ chính của cuộc lễ tế xuân – Kỳ Yên. Nghi lễ chính gồm dâng hương, dâng rượu, dâng trà và đọc bài văn tế cầu nguyện, cảm tạ Thành Hoàng bổn thổ đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, xóm làng yên vui, nước non phồn thịnh. Sau các nghi lễ vật tế được mang xuống cùng với sự đóng góp tự nguyện của dân làng, đình tổ chức đãi tiệc ngay tại khuôn viên của đình và hoàn tất cuộc lễ vào chiều ngày hôm đó.

Đã từ rất lâu rồi, người dân tự hào có được ngôi đình ở giữa trung tâm huyện lỵ được xây dựng từ năm 1940 – đây chính là nơi chứng kiến những sinh hoạt trong đời sống và cả những đổi thay của người dân Lạc Hóa, những người đầu tiên đến đất Tánh Linh để khai khẩn và tạo nền móng cho sự phát triển của Tánh Linh hôm nay.

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT

MỤC LỤC – VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO

 

Nhãn: , , , , , , , ,