RSS

Tag Archives: lagi

LỜI GIỚI THIỆU

Lời giới thiệu

BÌNH THUẬN

Thành phố Phan Thiết.

Thị xã: La Gi.

Huyện: Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Hàm Tân, Đức Linh, Tánh Linh, Phú Quí

Dân tộc: Việt (Kinh), Chăm, Hoa, Cơ Ho, Ra Glai.

Địa hình của tỉnh có thể chia thành 3 vùng: vùng rừng núi, vùng đồng bằng và vùng ven biển. Bờ biển dài hơn 192km (từ mũi Đá Chẹt giáp Cà Ná – Ninh Thuận đến bãi bồi Bình Châu – Bà Rịa Vũng Tàu), có nhiều nhánh núi đâm ra biển tạo nên các mũi: La Gan, Mũi Nhỏ, Mũi Rơm, Mũi Né, Kê Gà, chia bờ biển thành những đoạn lõm, vòm, tạo ra những vùng cửa biển tốt như: La Gan – Phan Rí, Mũi Né – Phan Thiết, La Gi. Ngoài khơi có đảo Phú Quí rộng 23km² là cầu nối giữa đất liền với quần đảo Trường Sa.

Các sông chảy qua tỉnh là sông La Ngà (từ cao nguyên Di Linh đổ xuống hồ Biển Lạc), sông Quao, sông Công, sông Dinh… Khí hậu nhiệt đới, ít chịu ảnh hưởng gió mùa đông bắc, khí hậu nóng, khô hạn. Nhiệt độ trung bình năm 26ºC – 27ºC, lượng mưa trung bình năm 800 – 1.150mm.

Bình Thuận là miền đất cuối cùng của miền Trung, phiá Nam giáp miền Đông, phiá Tây là rừng nuí giáp Lâm đồng . Bình Thuận có bờ biển dài, cá cả hải đảo và vùng đồng bằng,miền núi. Chính những đặc điểm về tự nhiên đó là điều kiện thuận lợi, để từ lâu đời trền vùng đất này đã có con người sinh sống ở thời tiền sử và sơ sử mà những di tích khảo cổ học được phát hiện đã chứng minh sinh động về những nền văn hoá khảo cổ đã qua.

Vào đầu công nguyên cũng đã có nhiều dân tộc, nhiều vương quốc với những nền văn hoá phát triển đã để lại đến ngày nay. Trong số đó có Vương quốc Chămpa là một trong những vương quốc hùng mạnh ở nhiều thế kỷ ở thời cổ đại và trung đại, có một nền văn hoá phát triển rực rỡ nagng hàng với các nước trong khu vực. Họ đã để lại một khối lượng di sản lớn với nhiều giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, văn hoá dân gian, một hệ thống lễ hội phong phú, đa dạng. Đặc biệt về kiến trúc với nhiều nhóm đền tháp, đền thờ.

Trong quá trình mở nước về phiá Nam và từ khi thành lập tỉnh Bình Thuận (1697), người Việt đã kế thừa những thành tựu về văn hoá của người Chăm và một phần các dân tộc ít người khác, để xây dựng một nền văn hoá truyền thống phát triển qua từng thời kỳ lịch sử trên cơ sở những phong tục tập quán văn hoá của tổ tiên tạo nên một nền văn hoá thống nhất đa dạng. Trải trên 300 năm lịch sử các thế hệ tiền nhân xưa đã để lại trên đất Bình Thuận hằng trăm di tích lịch sử có giá trị, đó là những công trình kiến trúc: tháp, đình, chùa, đền, miếu, lăng mộ… Từ xưa là những yếu tố cấu thành đời sống văn hoá tinh thần và tâm linh của cộng đồng các dân tộc.

Những thiết chế tôn giáo, tín ngưõng và văn hoá đó là những di sản được kết tinh lại qua bàn tay, khối óc của ông cha ta, qua nhiều thế hệ, được bồi đắp và giữ gìn đến ngày nay đã cấu thành cac di tích lịch sử văn hoá và danh lam thắng cảnh. Những thiết chế tôn giáo, tín ngưỡng và vãn hóa đó là những di sản được kết tinh lại qua bàn tay, khối óc của ông cha chúng ta, qua nhiều thế hệ, được bồi đắp và giũ gìn đến ngày nay đã cấu thành các di tích lịch sử vãn hóa và danh lam thắng cảnh.

Khi nói đến Phan Thiết – Bình Thuận, người ta nghĩ ngay đến miền duyên hải với những bãi tắm sạch, đẹp nổi tiếng, đã từ lâu là điểm đến đầy quyến rũ. Thế nhưng, Phan Thiết còn là điểm hẹn của những “tour” du lịch văn hóa hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế.. Tuy là thành phố trẻ (được vua Thành Thái ban chỉ dụ thành lập năm 1898), nhưng theo các nhà nghiên cứu thì phố cổ Phan Thiết hình thành trước Nha Trang và Phan Rang. Thành phố hiện còn những ngôi nhà xưa với lối kiến trúc mang phong cách nghệ thuật Pháp, nằm ẩn hiện trong những vườn cây, tạo nên vẻ đẹp yên ả, “rất duyên” cho phố biển này. Chợ Phan Thiết sầm uất, nằm ngay trung tâm thành phố với những đặc sản của đất Bình Thuận mà du khách khi đến với Phan Thiết thường ghé lại mua về làm quà cho gia đình, người thân, bạn bè… Cách đó không xa là khu lưu niệm trường Dục Thanh – nơi này vào năm 1910, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã có một thời gian sống và dạy học ở đây, trước khi vào Sài Gòn tìm đường cứu nước. Hiện trong khuôn viên vườn trường có cây khế do chính tay Người chăm sóc vẫn còn đó như một kỷ niệm: “Ngôi trường nhỏ một hôm Người đến. Cây khế sau vườn mừng trổ đỏ chùm bông”. Ðối diện với trường Dục Thanh là Phân viện Bảo tàng Hồ Chí Minh – nơi trưng bày những hình ảnh, hiện vật về Bác Hồ và các hình ảnh về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh Bình Thuận. Gần trung tâm thành phố Phan Thiết về hướng biển còn có đình Vạn Thuỷ Tú – nơi thờ cá Voi (thần Nam Hải). Tại đây có trên 100 bộ xương cá voi, trong đó có bộ xương cách đây gần 200 năm. Ðiều đặc biệt ở đây được các nhà khoa học nước ngoài đánh giá là nơi lưu giữ bộ sưu tập xương cá voi “lớn nhất thế giới”. Ðến đây, du khách sẽ hiểu thêm về tín ngưỡng tục thờ cá Voi mang đậm nét “văn hoá biển” của ngư dân duyên hải miền Trung.Từ thành phố Phan Thiết ra Mũi Né, ở km số 6 là cụm tháp Chàm Pôshanư (còn gọi là tháp Phú Hải) – một trong những cụm tháp cổ còn lại đứng trầm mặc theo thời gian, minh chứng cho nền văn hóa, văn minh Chămpa một thời rực rỡ. Tuy không còn nguyên vẹn, nhưng tháp Pôshanư vẫn là một di tích lịch sử với kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của người Chăm. Gần đó là di tích lầu ông Hoàng (xưa kia nơi này là lâu đài “Tổ Chim Ưng” do ông hoàng người Pháp Montpensier xây dựng để sống chung với người đẹp Phan Thiết), nằm trên một ngọn đồi sát biển. Ðây cũng từng là nơi hò hẹn của đôi tình nhân: thi sĩ Hàn Mặc Tử – Mộng Cầm. Chính chuyện tình của hai người mà di tích lầu ông Hoàng đã đi vào thi ca và càng làm cho Phan Thiết được nhiều người biết đến.Bình Thuận còn là “vùng đất Phật” với những ngôi chùa nổi tiếng như: Cổ Thạch (hay còn gọi là Chùa Hang) ở Tuy Phong; Linh Sơn Trường Thọ trên đỉnh núi Tà Kú ở Hàm Thuận Nam – nơi có tượng Phật nhập Niết Bàn dài 46 mét, lớn nhất Việt Nam; Dinh Thầy Thím ở Hàm Tân – tất cả đều là những danh lam thắng cảnh đẹp, đạt tiêu chuẩn là những điểm du lịch văn hóa, du lịch hành hương hấp dẫn du khách khắp nơi tìm về.

LỊCH SỬ TỈNH BÌNH THUẬN ( đất bình thuận thời sơ khai )

Ðất Bình Thuận nguyên thuộc nước Nhật Nam ngày xưa, sau là đất của Chiêm Thành. Vì chiến tranh liên miên nên Chiêm Thành mất dần đất đai. Năm 1653, chúa Nguyễn Phúc Tần đánh lấy đất Phan Lang (sau gọi là Phan Rang), chỉ còn để lại mảnh đất phía Tây cho Chiêm Thành. Năm 1692, chúa Nguyễn Phúc Chu lấy luôn mảnh đất còn lại và đặt là Thuận Thành trấn, rồi lập Bình Thuận phủ vào năm 1697, lấy đất phía Tây Phan Lang lập hai huyện An Phước và Hòa Ða. Sau cải làm Bình Thuận dinh và lập các đạo Phan Lang, Phan Thiết, Ma Ly và PhốHài…

Ðời Gia Long vẫn giữ Bình Thuận dinh, đến Minh Mạng đổi lại Bình Thuận phủ. Năm 1827, Minh Mạng đặt ra hai phủ Ninh Thuận và Hàm Thuận và hai huyện Tuy Phong và Tuy Ðịnh. Bình Thuận được đặt thành tỉnh và giao cho quan Tuần phủ Thuận Khánh kiêm nhiệm luôn tỉnh Khánh Hòa. Năm 1888, Ðồng Khánh chuyển phủ Ninh Thuận vào Khánh Hòa. Năm 1900, vua Thành Thái đặt huyện Tuy Lý và lấy huyện Tánh Linh trước thuộc Ðồng Nai Thượng sát nhập vào Bình Thuận. Năm 1905, phủ Di Linh cũng được trích thuộc về Bình Thuận.

Thời Pháp thuộc, năm 1904, khi cuốn Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư của anh hùng Phan Bội Châu chấn động cả nước, nêu cao tinh thần duy tân tự cường để cứu nước, thì tại các tỉnh miền Trung phần, những người có lòng với quê hương tìm cách phát động phong trào mở mang dân trí, phục hồi dân khí. Hai anh hùng Phan Chu Trinh và Trần Quý Cáp vào Phan Thiết, mở thư xã, diễn thuyết nhiều lân kêu gọi đồng bào ý thức tự cường, truyền bá tinh thần canh tân, phát triển công thương nghiệp. Phong trào Duy Tân khởi sự tại Bình Thuận sớm hơn mọi nơi. Trước năm 1975, tỉnh Bình Thuận có các quận Hàm Thuận, Phú Quý, Thiện Giáo, Hải Long, Hải Ninh, Hòa Ða, Tuy Phong và Phan Lý Chàm.

PHAN THIẾT THỜI KỲ MỚI THÀNH LẬP

Cuối thế kỷ 17, đạo quân của Chúa Nguyễn do chưởng cơ Nguyễn Hữu Cảnh chỉ huy được lệnh tiến sâu vào vùng đất cực Nam. Năm 1693, vượt qua con sông Mai Nương của xứ Pan Ran (Phan Rang) băng theo vùng gió cát ven biển Đông, các toán quân binh lần lượt tiến vào cửa biển Paric (Phan Rí) rồi đến cửa Ba-Giai (Phố Hài). Cuộc hành quân đường bộ dài khoảng 150 kilômét ấy tạm dừng lại ở một dải đất trũng khá rộng nằm dọc theo biển; đây đó nhấp nhô những đòi đất sỏi chen với các đụn cát vàng nối dài.

Một dòng sông từ hướng Tây xanh mờ non núi, chảy về uốn khúc giữa lòng thung lũng rộng mở nối xuôi thẳng ra vùng sóng nước mênh mông. Hai bên bờ sông mọc đầy những cụm bần, mấm cạnh các khe lạch lớn nhỏ, rải rác đây đó là đầm ao chen giữa lau sậy um tùm. Được biết nơi đây có tên gọi lâu đời của người Chăm là Ha-mu LITHIT (xóm có tên là LITHIT). Mặc dù sớm có mặt vài nhóm cư dân bản địa cất chòi, dựng trại làm rẫy và đánh cá, toàn vùng vẫn chưa được khai phá mấy, cảnh vật còn rất hoang sơ

Ngoài mấy ngôi tháp cổ kính màu đỏ gạch nung trơ vơ trên một ngọn đồi về hướng Đông Bắc, các xóm nhà còn lại chẳng có gì đáng kể, đất đai đậm nét nghèo nàn. Trong khi đó, sự trù phú của biển bày ra trước mắt với cảnh sớm sớm mặt nước chao động mạnh bởi chớn sóng của các đàn cá mòi dày đặc nổi gần bờ, hay ngoài xa kia, từng bầy cá voi với thân hình bóng loáng đang chập chờn phun cao vòi nước…

Lúc đầu, chưa ai có ý định đặt ngay cho vùng đất này một tên gọi mới bằng tiếng Việt. Vậy mà không biết bao giờ, cái âm cuối của địa danh Chăm LITHIT lại được gắn liền với âm “PHAN” tách từ phiên âm của tên hai vùng Phan Rang, Phan Rí mà thành ra Phan Thiết. Dù chẳng mang ý nghĩa gì đặc biệt, cái tên mới Phan Thiết nghe cũng khá thuận miệng với mọi người.

BUỔI ĐẦU HÌNH THÀNH PHAN THIẾT

Như sử sách đã nêu, vùng đất có tên Phan Thiết mở ra cùng một thời gian hình thành tỉnh Bình Thuận. Nhưng đáng nói là qua nhiều năm, Phan Thiết vẫn chưa xác định thuộc đơn vị hành chánh cấp gì, đặc biệt cũng chưa nói rõ địa giới của nó tới đâu. Phải đợi đến khi Bình Thuận từ một Trấn đổi thành Phủ năm 1697 rồi sau đó đặt làm Dinh, thì Phan Thiết mới chính thức được công nhận là một Đạo (cùng một lượt với các Đạo Phan Rang, Phố Hài, MaLy vùng Tam Tân Lagi). Đạo là cấp hành chính dưới Dinh và trực thuộc Dinh về mọi mặt, mặc dù đứng đầu nó có hai viên quan văn, võ lo việc cai trị. Nhưng Đạo không được coi tương đương với cấp huyện và càng không thể sánh với Đạo được lập ra sau này là một tỉnh nhỏ.

Dưới thời phong kiến, bộ máy hành chính của tỉnh Bình Thuận thường không ổn định được lâu. Đạo Phan Thiết lập nhưng chẳng có văn bản nào chỉ rõ nó quản lý trên phạm vi gồm bao nhiêu thôn, xã. Chỉ biết 128 năm sau năm 1825 vào thời Minh Mạng, Đạo Phan Thiết được giảm bỏ, và ruộng đất này cho nhập vào huyện (năm 1854 vào thời Tự Đức, huyện này là huyện Tuy Lý) thuộc phủ Hàm Thuận từ khi Bình Thuận chính thức cải thành tỉnh.

Dù vậy, trải qua bao nhiêu năm, Phan Thiết vẫn được mọi người từ trong Nam ra ngoài Bắc vào đều nhắc tới là chốn thị tứ quen thuộc, sầm uất ở cuối miền Trung. Và cũng không mấy ai quên nơi đây trước kia là một nơi thường diễn ra các cuộc giao tranh ác liệt giữa các lực lượng quân Nguyễn và quân Tây Sơn kéo dài từ năm 1773 đến năm 1801. Sức người, sức của của vùng duyên hải trù phú này đã bị vơ vét, chiếm đoạt tận cùng để phục vụ cho cuộc nội chiến. Tiếp đến vào giữa thế kỷ XIX khi giặc Pháp đánh chiếm Sài Gòn – Gia Định năm 1859 thì từ đó Phan Thiết trở thành nơi lui tới, tụ họp thường xuyên của các phần tử yêu nước chống Pháp xâm lược ở Nam Bộ.

Hâu quả chiến tranh tàn phá nặng nề khiến nhà thơ Nguyễn Thông mấy mươi năm sau về sống ở Phan Thiết đã ngậm ngùi nhìn cảnh đất này bằng mấy câu thơ:

” Địa kinh nhưng mã nhân yên thiểu

Tuế khốn chinh thâu vật lực cùng”

(Tạm dịch là: Đất đai trải qua chiến tranh, người ở thưa thớt, hàng năm khổ sở về sưu thuế, của cải cùng kiệt).

Năm Minh Mạng thứ XVII năm 1836, Thị Lang Bộ Hộ là Đào Tri Phủ được cử làm việc khám đạc, lập địa bạ tỉnh Bình Thuận để chuẩn định và tiến hành đánh thuế. Trong số trên 307 xã, thôn thuộc hai phủ, bốn huyện và mười lăm tổng của tỉnh Bình Thuận, đo đạc xong ước tính có khoảng chín địa điểm năm trong khu vực được coi là vùng Phan Thiết thuộc tổng Đức Thắng. Bên hữu ngạn sông, đó là các xã Đức Thắng, Nhuận Đức, Lạc Đạo và các thôn Thành Đức, Tú Long. Bên tả ngạn là xã Trinh Tường và các thôn Long Khê, Long Bình, Minh Long.

Qua nhiều lần thay đổi các đơn vị hành chính, một số thôn nhỏ sáp nhập thành làng lớn, có những địa danh cũ biến mất hẳn, không tiện tra cứu sau này, như Minh Long, Long Bình (thuộc địa phận Bình Hưng hiện nay) hay Long Khê (thuộc địa phận Phú Trinh). Một số thôn, xã khác cùng Tổng Đức Thắng nh Phú Tài, Phú Hội, Xuân Phong, Đại Nẫm thì được xem là ngoại vi của Phan Thiết. Vào thời đó, một số địa danh quen thuộc ở khu vực Phố Hài như Tân Phú, An Hải, An Hoà, Tú Lâm, Sơn Thủy, Thiện Chính, Ngọc Lâm… thì thuộc về Tổng Hoa An (sau đổi lại là Lại An) của huyện Tuy Định. Xa hơn nữa về phía Đông Phan Thiết, một số thôn xã dọc bờ biển như Khánh Thiện, Thạch Long, Long Sơn (nay thuộc khu vực Rạng – Mũi Né) lại thuộc một Tổng khác, Tổng Vĩnh An của huyện Hoà Đa.

Cuối thế kỷ XVIII, một cây cầu gỗ dài 41 trượng (khoảng 164 mét) bắc qua sông Phan Thiết, cách biển trên một dặm (khoảng nửa kilômét), nối liền con đường cái quan. Cầu có tên Thắng Kiều do một trăm dân đinh ở xã Đức Thắng được tha bắt lính và đóng thuế để dựng nên. Từ năm 1809 vào thời Gia Long, đường cái quan được tu bổ, mở rộng có quân xá và trạm dịch chuyển công văn từ trong ra ngoài. Đoạn ngang qua đồng bằng Phan Thiết rộng tới 40 – 50 kilômét với gần 6 kilômét qua toàn ruộng muối đến Phố Hài, là khu vực sầm uất nằm giữa hai trạm Thuận Lý và Thuận Phan. Phía tả ngạn sông lúc đó có phủ trị Hàm Thuận đóng, hai bờ sông đều nhóm họp chợ sớm chiều. Nhìn đâu đâu cũng người qua kẻ lại dập dìu, trên bờ cửa nhà chen chúc còn dưới bến thì tấp nập ghe thuyền. Đi xa trên 15 kilômét nữa, gặp trạm Thuận Tỉnh (nằm trong khu vực Rạng – Mũi Né) đóng giữa một làng đánh cá trù phú có tới 400 nóc nhà ngói.

Bằng đường biển, người ta đã dùng mấy chục chiếc ghe bầu chuyên chở nhiều sản phẩm hàng hoá của ruộng đồng, rừng núi, sông biển Bình Thuận vào Sài Gòn – Gia Định và đến tận Singgapore buôn bán. Đó là muối, cá mặn, nước mắm, bông vải, đậu phộng, heo sống, da thú các loại… và các thứ quý hiếm như ngà voi, sừng tê giác, trầm hương… Kết hợp những chuyến hàng bán ra nước ngoài, ghe thuyền trở về không quên mua sắm các món vũ khí, súng đạn để phòng thủ đất nước chống ngoại xâm, nhất là khi giặc Pháp rục rịch xuất hiện. Cho nên không phải ngẫu nhiên vào thời kỳ đó, đã có nhận định rằng Phan Thiết và Phố Hài là hai cửa khẩu quan trọng bậc nhất trên tuyến từ Nam Định vào Sài Gòn.

Tuy vậy, mãi đến gần cuối thế kỷ XIX, Phan Thiết vẫn chưa được công nhận chính thức là một đơn vị hành chính của tỉnh Bình Thuận. Có lẽ sẽ lợi nhiều hơn cho việc hình thành và phát triển của Phan Thiết nếu ngay từ năm 1835, vua Minh Mạng chịu chấp nhận đề nghị của tuần vũ Dương Văn Phong cho chuyển tỉnh thành Bình Thuận lập từ thời Gia Long ở gần Phan Rí (huyện Hoà Đa) về đóng ở địa phận Phú Tài – Đại Nẫm, huyện Hàm Thuận. Phải đợi đến hơn 60 năm sau, tức là vào năm Thành Thái thứ muời (năm 1898), tỉnh lỵ Bình Thuận mới đổi chỗ, đặt tại làng Phú Tài ở ngoại vi Phan Thiết. Phan Thiết từ lâu vốn được dư luận xa gần coi là một châu thành, thì nay mới chính thức đặt thành thị xã (centre urban), tỉnh lỵ của Bình Thuận sau khi có đạo dụ của vua Thành Thái ra ngày 20-10-1898 (cùng một ngày thành lập các thị xã Thanh Hoá, Vinh, Huế, Hội An, Quy Nhơn). Bộ máy thống trị của Pháp ở Bình Thuận do một tên công sứ (résident) đứng đầu cùng cơ quan làm việc – gọi tắt là “toà sứ” – đặt thường trực tại Phan Thiết. Công việc đầu tiên mà bọn cầm quyền Pháp phải làm là sắp xếp lại thị xã Phan Thiết. Vì bước sang đầu thế k XX – mãi đến năm 1905 – thị xã này vẫn chưa xác định rõ ranh giới.

Theo Nghị định số 4-11-1910 của toàn quyền A.Klobukowski, Phan Thiết bao gồm 16 làng xã. Cụ thể bên hữu ngạn sông có: Đức Thắng, Thành Đức, Nhuận Đức, Nam Nghĩa, Lạc Đạo, Tú Long; bên tả ngạn sông có: Long Khê, Phú Trinh, Trinh Tường, Đảng Bình, Quảng Bình, Thiện Mỹ, Thiện Chánh, Xuân Hoà, An Hải, Sơn Thuỷ (năm làng sau trước đây thuộc khu vực Phố Hài). Nay có thêm mấy địa danh mới như Nam Nghĩa, Quảng Bình là do số dân Quảng Nam, Quảng Nghĩa, Quảng Bình di cư vào Phan Thiết ngày càng đông, hình thành các vạn, hộ trên địa bàn làng Thành Đức và làng Long Bình. Và do sự điều chỉnh, sáp nhập mới nên có vài tên làng rất xưa như Long Bình, Minh Long không tồn tại nữa. Tuy vậy cũng chưa ổn, vì chỉ tám năm sau, theo Quyết định ngày 6-1-1918 của Khâm Sứ Trung Kỳ Charles thì Phú Hài (tên gọi mới của Phố Hài) phải tách ra khỏi Phan Thiết để nhập về tổng Lại An của huyện Hàm Thuận.

Bộ máy chính quyền ở Phan Thiết được quy định: đứng đầu là viên công sứ Pháp ở Bình Thuận kiêm chức đốc lý (résident-maire) vừa là Chủ tịch Ủy ban thành phố (conmission municipale), Phó Chủ tịch Ủy ban là viên tuần vũ; các ủy viên do Khâm Sứ Trung Kỳ chọn; và Ủy ban chỉ có chức năng tư vấn. Bên dưới có một bang tá trực tiếp làm việc với quan Đốc lý Pháp và quan tỉnh của Nam triều. Mỗi phường có một phường trưởng thuộc quyền của bang tá. Ngoài phường trưởng còn có các hương chức khác thừa hành công vụ như của các làng xã ở phủ, huyện.

Vào thời ấy, Phan Thiết có số dân chừng 25.000 người (trong tổng số trên 10 vạn dân của Bình Thuận). Bên cạnh đại đa số người Việt, có khoảng trên 700 Hoa Kiều và Minh Hương, 60 người Âu và một số ít người Ấn..

VÀ THÀNH PHỐ PHAN THIẾT HÔM NAY

Thành phố Phan Thiết là một Tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận, là một thành phố trẻ rất năng động với tốc độ phát triển rất cao, cách thành phố Hồ Chí Minh khoảng 200 km và nằm ở phía Nam của Vịnh Cam Ranh là khu vực cuối cùng của miền Trung, nay thuộc miền Đông Nam Bộ. Tỉnh Bình Thuận là một trong những phần đất của Vương quốc Chăm cổ. Vào năm 1962, Nguyễn Phúc Chu đã chiếm được mảnh đất này và đặt tên là Phủ Bình Thuận.

Mảnh đất Bình Thuận rất quan trọng trong chiều dài lịch sử Việt Nam, đây là nơi mà vào năm 1306 Vua Trần Nhân Tông đã đồng ý gả con gái là Huyền Trân Công Chúa cho Vua Jaya Shinavarman II của Vương quốc Chăm. Trong quá trình đất tranh chống Thực dân Pháp, Bình Thuận là nơi mà 2 nhà thơ yêu nước là Phan Chu Trinh và Trần Quý Cáp đã khởi đầu các cuộc đấu tranh của họ.

Hơn thế nữa, theo ghi nhận được lưu trong Tỉnh, Phan Thiết là nơi mà nhà thơ Hàn Mặc Tử đã trải qua quãng đời của mình tại đây để làm thơ và chờ đợi Mộng Cầm, một người đàn bà trong mộng của nhà thơ đã yêu suốt cuộc đời của mình.

Là thành phố chính của tỉnh Bình Thuận. Thành phố bắc qua dòng sông Cà Ty đã chi thành phố làm 2: Nam Thành phố và Bắc Phan Thiết và có khoảng 20km bờ biển dành bãi tắm du lịch Đồi Dương và các tàu thuyền đánh bắt hải sản trong suốt mùa cá. Ngư nghiệp là ngành công nghiệp lớn của Phan Thiết.

Theo thống kế trong tỉnh, hàng năm đánh bắt hơn 70.000 tấn cho hơn 100 loại cá khác nhau. Và sản phẩm nổi tiếng của Phan Thiết là nước mắm. Đây là sản phẩm đã được nhiều nước trên thế giới và các tỉnh bạn biết đến, đây cũng là một gia vị không thể thiếu trong bữa ăn của người Việt.

Sông Cà Ty chảy qua Phan Thiết một cách yên bình, tạo cho Phan Thiết một nét đẹp nên thơ đầy quyến rũ. Hầu hết tất cả các công trình đều được xây dựng 2 bên bờ sông Cà Ty. Người dân Phan Thiết rất lịch lãm và mến khách vô cùng, đây là tính cách của những người dân xứ biển của Phan Thiết. Họ sinh sống bằng cách đánh bắt hải sản ở biển và chế biến hải sản.

Hầu hết các du khách đến Phan Thiết đều bị lôi cuốn bởi mùi thơm của đặc sản rất riêng của Phan Thiết đó là mùi hương của nước mắm trong quá trình chế biến.Đây là qui trình chế biến rất công phu qua nhiều giai đoại khép kín từ việc đánh bắt cá, được rửa sạch cá và muối cá trong những thùng lều cao lớn. Toàn bộ qui trình chế biến nước mắm qua việc muối cá trong thùng lều với thời hạn từ 8 tháng đến một năm trước khi thành phẩm khi xuất hiện nước trong màu hơi đỏ chảy ra từ thùng lều, người ta gọi đó là nước mắm nhỉ, nước mắm nhỉ rất ngon và thơm. Sau đó người ta làm loãng đi rồi đóng chai.

Nước mắm chế biến từ Phan Thiết xuất hiện trên khắp miền đất nước. Muối được dùng để làm nước mắm cũng là một trong những sản phẩm của Bình Thuận.

CHỢ PHAN THIẾT

Từ năm 1697 chợ Phan Thiết là chợ của những cư dân và nông dân Ngũ Quảng vào lập nghiệp. Chợ nằm bên sông Cà Ty nên việc trao đổi buôn bán diễn ra khá thuận lợi. Khách du lịch khi đến Bình Thuận khó ai có thể bỏ qua một lần đi chợ để tìm hiểu cái hay, cái lạ của cuộc sống người dân vùng biển. Hải sản ở đây nhiều vô kể. Riêng mực cũng đã có đến mấy loại: mực tươi, mực đông lạnh, mực khô, mực một nắng … nếu để mua về làm quà thì hải sản khô là loại phù hợp và tiện lợi nhất. Đi dạo quanh chợ một vòng, bạn sẽ có dịp để thưởng thức những món ăn kèm với chả cá như: bánh ướt bánh canh, bún riêu, cơm…Thật là điều rất tiếc nếu bạn đến Phan Thiết mà không rảo bước mua sắm tại chợ Phan Thiết. Giống như các chợ khác, chợ Phan Thiết không những có nhiều hải sản tươi sống mà còn giá rẻ. Chúng tôi tin chắc một điều với bạn rằng: Các bạn sẽ bị thu hút bởi có rất nhiều loại tôm cá, cua, ốc, ghẹ… tại nơi đây.

KHU VUI CHƠI – GIẢI TRÍ

Nhu cầu về vui chơi giải trí trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta là vấn đề không thể thiếu. Nó mang lại hiệu quả tích cực để giảm đi sự căng thẳng, lo toan sau một ngày làm việc mệt nhọc. Những ngày cuối tuần, sau khi thu xếp xong mọi việc trong gia đình, bạn có thể đi dạo một vòng quanh thành phố để thấy được Phan Thiết đang thay đổi bộ mặt từng ngày với nhiều cơ quan, xí nghiệp, công ty trong và ngoài nước, nhà cao tầng, khách sạn, khu du lịch, các công viên xanh và sạch mà lòng chợt dâng lên niềm tự hào của dân miền duyên hải. Sau đó, bạn hãy theo đường Nguyễn Tất Thành hướng thẳng ra Đồi Dương Phan Thiết, tìm một quán cafe nào đó, vừa nhâm nhi tách cafe thơm lừng, nóng hổi, vừa thưởng thức mùi hương biển mằn mặn, thắm đượm tình quê nơi đây.

Đối với du khách đến tham quan, sau một ngày tham quan các danh lam thắng cảnh tại Bình Thuận, tối về, mời các bạn hãy đến bãi biển Đồi Dương trước hết để ngắm từng đợt sóng vỗ về bờ cát và nghe luồng gió biển lùa nhẹ vào lòng. Xa xa, Lầu Ông Hoàng, với Tháp Chăm Poshanu thấp thoáng vừa hoang dã, vừa huyền bí. Ngoài khơi vào mùa biển êm, mới chợt nhìn, các bạn cứ ngỡ có một thành phố thứ hai nào đó xa tít tận chân trời với những ánh đèn neon lấp lánh. Thật ra, nếu như có một ánh mắt siêu nhiên có thể nhìn xuyên qua bóng đêm, bạn có thể thấy được đó là ánh sáng vàng của những ngọn đèn bão phát ra từ những chiếc thuyền của dân câu mực về đêm cách bờ khoảng vài cây số. Nếu như có dịp được theo các ngư dân này để chứng kiến cảnh câu mực của họ thì quả thật là tuyệt vời. Nếu có điều kiện bạn thử liên hệ với họ xem sao!

Ngày xưa, Đồi Dương Phan Thiết còn hoang sơ với những rặng dương mọc um tùm, chỉ một vài quán nhậu lèo tèo, chẳng gây được sự chú ý mấy đối với du khách. Thời gian qua, khi Phan Thiết trở thành thành phố, tiềm năng du lịch ngày càng phát triển, nhiều khách sạn, khu du lịch mọc lên bên bờ biển Phan Thiết như Novotel, Khách sạn Đồi Dương, Khách sạn Bình Minh, Khách sạn Nhật Linh… làm thay đổi dần bộ mặt của Đồi Dương. Từ đó, nhiều quán cafe mọc lên với phong cách riêng biệt, đội ngũ nhân viên phục vụ tận tình chu đáo như: quán Si Si, quán Phúc, quán Sao biển, quán Oshin, quán Biển Nhớ… giúp du khách và dân địa phương có một nơi để thư giãn sau một ngày làm việc.

Câu cá không chỉ là một nghề kiếm sống nhàn nhã mà còn là sở thích của nhiều người. Mồi câu thường là tôm khô, tôm tươi, cua lột và trùn biển, rất dễ mua ở đường Trưng Trắc Trưng Nhị, thành phố Phan Thiết. Chỉ cần có trong tay một chiếc cần câu và một ít mồi là bạn đã có thể trở thành một ngư dân thực thụ. Ngoài ra, bạn có thể kiếm một tay lưới nhỏ trong buổi chiều biển lặng, quăng mẻ lưới trải dài vuông góc với bãi biển. Chừng một tiếng đồng hồ, sau khi kéo lưới sẽ thu hoạch được ít nhiều đặc sản cho bữa ăn gia đình, hoặc họp mặt bạn bè của mình.

Địa điểm câu cá rất phong phú, bạn có thể ngồi câu trên một chiếc ghe neo giữa sông, ngoài cù lao, trên các ghềnh đá hoặc ngoài biển.

Ngoài ra, để thư giãn, vào những ngày cuối tuần, bạn có thể đến Trung Tâm Văn Hoá Tỉnh Bình Thuận để tham gia chương trình “Hát cho nhau nghe” tại đây với nhiều chương trình mới lạ, hấp dẫn. Những điểm dancing, discotheque, bar ở Phan Thiết luôn luôn mở rộng cửa để đón chào các bạn trẻ với phương châm: “Văn minh – Lịch sự”. Bạn có thể đến để tham khảo trong các vũ trường như: Lâm Kiều, Phương Hưng, MTV,…

Một điều đặc biệt làm cho du khách an tâm nhất là vấn đề trật tự trị an tại Phan Thiết. Khi không hứng thú đi vòng vòng ngoài phố, bạn có thể ghé lại bất kỳ một công viên nào đó tại trung tâm thành phố Phan Thiết để thưởng thức mùi hương hoa cỏ và ngắm nhìn dòng người qua lại. Một số công viên như công viên Trần Hưng Đạo, Công viên xanh trước UBND Tỉnh…

Ngày nay, Phan Thiết đang từng bước vươn lên để xứng đáng là một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh nhà,.

Trang DTLSDLTC Bình Thuận

MỤC LỤC – BÌNH THUẬN –  PHAN THIẾT


 

Nhãn: , , , , ,